Kiedy komornik może pobrać 15% opłatę egzekucyjną

Postępowanie egzekucyjne jest narzędziem dochodzenia roszczeń przez wierzyciela w wypadku nieuiszczenia wymagalnego długu przez dłużnika. Wierzyciel występuje do komornika sądowego z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, którym komornik jest związany i na jego podstawie podejmuje czynności mające zaspokoić wierzytelność wierzyciela, wynikającą z tytułu wykonawczego (wyrok, postanowienie, akt notarialny, bankowy tytuł egzekucyjny, ugoda – zaopatrzone w klauzulę wykonalności przez Sąd). Za dokonane czynności komornikowi należy się wynagrodzenie.



Po zakończonym postępowaniu egzekucyjnym komornik postanowieniem na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji, ustala opłatę egzekucyjną, którą pobiera od dłużnika. Opłata stanowi 15 % wartości wyegzekwowanego świadczenia, jednak nie może być niższa niż 1/10 i nie wyższa niż trzydziestokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Nie zawsze 15%


W wyjątkowych sytuacjach komornik nie może pobrać opłaty w wysokości 15 % wartości wyegzekwowanego świadczenia. Przepisy powyższej ustawy regulują niekorzystne dla niego stawki 8% i 5 %. W sytuacji, gdy komornik wyegzekwował skutecznie wierzytelność wierzyciela, zajmując jedynie rachunek bankowy dłużnika, jego wynagrodzenie za pracę lub świadczenie z ZUS lub KRUS, albo zasiłek dla bezrobotnych, dodatek aktywizacyjny, szkoleniowy lub stypendium – komornik może naliczyć opłatę stanowiącą 8 % wartości wyegzekwowanego świadczenia, jednak nie niższej niż 1/20 i nie wyższej niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Może zdarzyć się sytuacja, że po wielu miesiącach postępowania egzekucyjnego, wierzyciel stwierdzi, iż dalsze prowadzenie czynności egzekucyjnych jest nieskuteczne i złoży wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W tym stanie komornik wydając postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ustala opłatę stosunkową, stanowiącą 5 % świadczenia pozostałego do wyegzekwowania, jednak nie niższej niż 1/20 i nie wyższej niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Również w tej sytuacji zobowiązany do uiszczenia powyższej opłaty jest dłużnik.

Analizując powyższe, należy zwrócić uwagę na kluczowe sformułowanie ustawowe: „wartość wyegzekwowanego świadczenia”. Jest ono o tyle istotne, że od ustalenia tej wartości zależy wysokość naliczanej przez komornika opłaty. Jeżeli komornik w toku całego postępowania wyegzekwował 1500 zł, kierując egzekucję jedynie do wynagrodzenia za pracę, to należy mu się opłata egzekucyjna w wysokości 202,74 zł (przy założeniu, iż średnie miesięczne wynagrodzenie za pracę to 4054,89 zł).

Problem pojawia się w sytuacji, gdy dłużnik zapłacił całą kwotę dochodzoną w postępowaniu egzekucyjnym bezpośrednio do rąk wierzyciela. Jeżeli zapłata nastąpiła przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, postępowanie jest niecelowe i wszelkie koszty związane z jego wywołaniem ponosi wierzyciel (art. 49 ust. 4 ustawy). Jednak jaką opłatę należy naliczyć, gdy dłużnik spełnił świadczenie po wszczęciu postępowania i reakcją na to jest wniosek wierzyciela o umorzenie postępowania? Czy w tym wypadku zastosowanie ma ogólna stawka 15% czy 5 %, w związku z umorzeniem postępowania na podstawie art. 825 pkt 1 k.p.c. ?

W praktyce komorniczej można spotkać się z różnymi stanowiskami. Co do zasady w sytuacji zapłaty całości zadłużenia bezpośrednio do rąk wierzyciela, po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, komornicy umarzając postępowanie, naliczają 15 % opłatę egzekucyjną.
Powyższa praktyka nie wydaje się być prawidłowa. W obronie 15% opłaty egzekucyjnej komornicy podnoszą, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego zmotywowało dłużnika do dobrowolnej spłaty świadczenia i dlatego sumę przekazaną poza postępowaniem wierzycielowi należy traktować jako wartość wyegzekwowanego świadczenia. Swoje stanowisko komornicy uzupełniają doktryną oraz orzecznictwem, zgodnie z którym świadczenie zapłacone przez dłużnika wierzycielowi po wszczęciu egzekucji jest świadczeniem wyegzekwowanym.

Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Przez wyegzekwowane świadczenie należy rozumieć świadczenie wyegzekwowane przez komornika. Natomiast jeżeli dłużnik zapłacił wierzycielowi dług dobrowolnie, to nie można mówić o egzekucji, której celem jest przymus państwowy (komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym i wykonującym orzeczenia sądowe). W sytuacji braku elementu przymusu w „ściągnięciu” należności, nie ma mowy o postępowaniu egzekucyjnym. Niezasadność ustalania 15 % opłaty egzekucyjnej przy dobrowolnym spełnieniu zobowiązania wynikającego z tytułu wykonawczego podkreślił również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 12 lutego 2009 roku (II CZP 142/08, w uzasadnieniu której wskazał, iż komornik ustala opłatę na podstawie zasady tzw. efektywnej egzekucji, czyli mając na uwadze wynik egzekucji, a nie sam fakt jej prowadzenia.
Mimo ugruntowanej linii orzeczniczej komornicy sądowi ustalają opłaty egzekucyjne według własnych koncepcji, powołując wybiórcze i nieaktualne orzecznictwo, w związku z czym narażają na szkodę dłużników oraz powodują wyższe koszty postępowań egzekucyjnych, co odbija się rykoszetem na wierzycielach.

Narzędziem ochrony dłużnika przed nieprawidłowym naliczaniem opłat egzekucyjnych przez komorników jest skarga na czynności komornika (art. 767 k.p.c.), którą należy wnieść do sądu przy którym działa komornik. Postanowieniem w przedmiocie skargi na koszty komornicze jest zaskarżalne.
Trwa ładowanie komentarzy...